Hibrit seramik nedir? Polimer infiltre seramik ve rezin matrisli bloklar

Hibrit seramiğe neden “hibrit” denir?

Çünkü iki ayrı malzemenin iç içe geçmiş ağlarından oluşur. El Zhawi ve arkadaşlarının 2016 makalesi VITA ENAMIC’in yapısını ağırlıkça yüzde 86 (hacimce yüzde 75) inorganik faz ve ağırlıkça yüzde 14 (hacimce yüzde 25) organik faz olarak verir. İnorganik faz feldspatik bir seramiktir. Organik faz UDMA ve TEGDMA gibi dimetakrilatlardan oluşur.

Yazarlar klasik kompozitlerden farkın burada olduğunu vurgular. Kompozitte yalnız reçine matris süreklidir, doldurucular onun içinde ayrı ayrı durur. Hibrit seramikte ise iki faz da kendi içinde bağlı birer ağdır. Gözenekli seramik iskeleti bir süngere, polimeri de o süngerin boşluklarını dolduran malzemeye benzetmek mümkün.

İngilizce literatürde bu yapıya polymer-infiltrated ceramic network, kısaca PICN denir. Türkçede “polimer infiltre seramik ağı” karşılığı kullanılır, laboratuvarda ise çoğu zaman yalnız “hibrit seramik” ya da marka adıyla anılır. Seramik tarafının ne olduğu feldspatik seramik nedir sayfasında anlatılıyor.

Hibrit seramik ile kompozit blok aynı şey mi?

Değil, ama piyasadaki adlandırma bu sınırı bulanıklaştırıyor. Cuzic ve arkadaşlarının 2025 derlemesi bu malzemeleri rezin matrisli seramikler başlığı altında toplar. Derlemeye göre bu grupta inorganik kısım ağırlıkça yüzde 60’ın üzerindedir. Amaç dentinin elastik modülüne daha çok yaklaşmak ve cam matrisli seramiklerden daha kolay kazınıp onarılabilen bir malzeme elde etmektir.

Bu başlığın altında iki farklı yapı vardır. Biri VITA ENAMIC gibi, seramik ağına polimer doldurulmuş olanlardır. Öteki Lava Ultimate gibi, nano boyutlu seramik doldurucunun reçine matrise yoğun biçimde katıldığı rezin nanoseramiklerdir. Skorulska ve arkadaşlarının 2021 derlemesi Lava Ultimate’ı üreticinin tarifiyle yüzde 80 nanoseramik ve yüzde 20 reçine matris olarak verir. Bu ikinci grup yapı olarak kompozit blok ailesine daha yakındır, ama satışta zaman zaman o da “hibrit seramik” diye anılır.

Ayrımın somut bir sonucu var. Cuzic derlemesindeki tabloya göre polimer ağlı cam seramikler hidroflorik asitle pürüzlendirilebilir, rezin nanoseramikler pürüzlendirilemez. Aynı adla anılan iki bloğun iç yüzü bu yüzden farklı hazırlanır.

Hibrit seramik ne kadar dayanıklı?

Skorulska derlemesindeki tabloda VITA ENAMIC için 150-160 MPa bükülme dayanımı, 200 HV sertlik ve 30 GPa elastik modül verilir. Aynı tabloda Lava Ultimate için değerler 200 MPa, 96 HV ve 12 GPa’dır. Yazarlar ENAMIC’in sertliğinin mineninkine (yaklaşık 274,8 HV) yakın olduğunu, bu yüzden mineyi taklit etmeye aday bir malzeme sayılabileceğini not eder. Rexhepi ve arkadaşlarının 2023 sistematik derlemesi polimer infiltre seramikler için 107,8-153,7 MPa aralığını verir.

Bu bükülme dayanımı feldspatik seramikle aynı bölgededir, lityum disilikat ve zirkonyumun çok altında kalır. Hibrit seramiğin farkı dayanım rakamında değil, hasar karşısındaki davranışındadır. El Zhawi ve arkadaşları 24 monolitik ENAMIC azı kronunu suda, 1700 N’a kadar çıkan döngüsel yükle test etmiş; yalnız üçünde hasar görülmüş. Aynı makale başka bir çalışmadan şu karşılaştırmayı aktarır: ağızda beş yılı taklit eden yorulma testinde 14 VITA Mark II kronun 12’sinde belirgin kırık görülürken 14 ENAMIC kronun hiçbiri kırılmamış.

Yazarlar yine de bir sınır koyar. Testlerdeki bütün kronlar dentin benzeri kompozit dayanaklara yapıştırılmıştı ve çok üyeli protez denenmedi; bu yüzden köprüde kullanım için dikkatli olunmasını önerirler. Dayanım değerlerinin nasıl ölçüldüğü ISO 6872 nedir yazısında, cam seramikle karşılaştırma e.max nedir yazısında.

Hibrit seramik nasıl kazınır ve bitirilir?

Hibrit seramik bloktan kazınır ve makineden çıktığında son hâlindedir. Sinterleme ya da kristalizasyon adımı yoktur. VITA, ENAMIC için iş akışını fırınsız olarak tanımlar ve ön cila ile yüksek parlaklık cilası için ayrı bir cila seti sunar. El Zhawi ve arkadaşları da malzemenin geleneksel glaze için fırına konamadığını, bu yüzden kazımadan sonra dikkatli bir ince cila gerektiğini yazar.

Seramik bloklarda alışkanlıkla glaze fırınına uzanan teknisyen için bu, alışılması gereken bir farktır. Hibrit seramikte parlaklık tümüyle polisaj ile elde edilir; cila aceleye gelirse yüzey mat kalır.

Kazımanın kendisi kolaydır. El Zhawi ve arkadaşları malzemenin kolay işlenip cilalandığını, aktardıkları derlemede de hızlı kazıma ve kenarda az çentiklenme bildirildiğini yazar. Bu özellik ince kenarlı inley ve onley ile lamine işlerinde işe yarar.

VITA’nın ürün sayfasına göre ENAMIC, EM-14 (12 x 14 x 18 mm) ve EM-10 (8 x 10 x 15 mm) bloklar hâlinde, farklı translüsens seviyelerinde üretilir. Üretici HT versiyon için ön ve arka kron, abutment kron ve lamineyi; ST versiyon için tabletop, inley, onley ve lamineyi önerilen endikasyonlar arasında sayar. Abutment kron yapısı implant üstü kron nedir sayfasında, blok formatları blok ve disk nedir yazısında, kazımanın genel adımları kazıma süreci yazısında anlatılıyor.

Hibrit seramik nasıl yapıştırılır?

Seramik ağlı hibrit seramik adeziv olarak, rezin simanla yapıştırılır. Cuzic derlemesine göre bu grup hidroflorik asitle pürüzlendirilebilir; asitlemenin ardından silan sürülür. Avram ve arkadaşlarının 2022 çalışması, üreticilerin polimer infiltre seramikler için 60 saniyelik asitleme önerdiğini aktarır. Aynı çalışmada ENAMIC 30, 60 ve 90 saniye asitlenmiş, süre bağlanma dayanımını anlamlı biçimde değiştirmemiştir. Asidin konsantrasyonu için kaynaklar farklı değerler verdiğinden değer kullanılan bloğun kılavuzundan alınır.

Rezin nanoseramik bloklar Cuzic tablosunda asitlenemez olarak geçer; bunların yüzey hazırlığı ürünün kendi kılavuzundadır. Laboratuvar açısından buradan çıkan kural basit: iş emrine “hibrit seramik” yazmak yetmez, bloğun adı ve türü yazılır. Simantasyonun genel kuralları simantasyon nedir sayfasında.